Dziwny przypadek psa nocną porą - Mark Haddon * * * * *

Bardzo, bardzo zasłużone i reprezentatywne pięć gwiazdek! "Dziwny przypadek psa nocną porą", który wpadł mi w ręce poniekąd przypadkiem, zaintrygował mnie od pierwszych stron i utrzymał moją sympatię do samego końca historii. Do czynienia mamy, moi Drodzy, z zupełnie nietypową i oryginalną powieścią kryminalną (można też powiedzieć - "para-kryminalną") której narratorem zostaje Christopher Boone, piętnastoletni chłopiec cierpiący na chorobę Aspergera (lżejszą odmianę autyzmu). Narracja prowadzona jest w całości w pierwszej osobie, tym samym książkę czyta się nieco jak pamiętnik głównego bohatera. I to on, we własnej osobie, staje się najciekawszym elementem opowieści, choć zagadka kryminalna również stopniowo angażuje czytelnika. Szczegółów nie zdradzę, żeby nie psuć zabawy, powiem tylko, czego nie trudno się domyślić, że znaczącym fragmentem fabuły okaże się tytułowy pies. Christopher - niebywale bystry, rewelacyjnie radzi sobie z przedmiotami ścisłymi (zamierza nawet zdawać maturę z matematyki i otrzymać najwyższy stopień, co staje się jednym z jego najważniejszych celów), dużo gorzej przychodzi mu natomiast odnajdywanie się w relacjach międzyludzkich oraz mentalne radzenie sobie z otaczającym go światem. Choroba chłopca zostaje przez autora ujęta bez nadmiernego patetyzowania, co mogłoby w dużym stopniu zaszkodzić narracji, otrzymujemy w zamian niezwykle szczery opis życia osób chorujących na autyzm, z zupełnie niespodziewanej, interesującej, nawet laika, strony. Dodatkowym, niebagatelnym plusem wydawnictwa jest ubogacenie książki odpowiednimi dla fabuły rysunkami lub obliczeniami, które pomagają nam uporać się z zawiłościami umysłu Christophera. Frapująca i bezlitośnie wciągająca lektura, którą polecam z całego serca! :) 

Ukojenie - Ian McEwan * * * *

Bywają książki, które pomimo braku  porywającej fabuły, czy pełnokrwistych bohaterów, zapadają w pamięć, ze względu na atmosferę mistrzowsko budowaną przez słowa. Ostatnie dwa wieczory spędziłam nad niewielkich rozmiarów, jedną  z wczesnych powieści angielskiego wirtuoza pióra- Iana McEwana pt: "Ukojenie" (autora darzyłam już wcześniej sympatią przede wszystkim za "Pokutę", z pewnością  znaną większości z Was oraz "Na plaży Chesil"). Opowieść, o której mowa, zostaje leniwie rozsnuta wokół ciasnych i wąskich uliczek turystycznej Wenecji w szczycie sezonu, pogrążonych w półmroku i przesyconych dymem papierosowym kawiarni, po których wędruje para głównych bohaterów - Mary i Colin. Od lat pozostają oni w niesformalizowanym związku, niegdyś barwnym i namiętnym, jednak w momencie gdy poznajemy oboje - wypranym już z większości najpiękniejszych emocji i nadgryzionym bezlitosnym zębem rutyny. Akcja rwie się i gubi, bohaterowie pojawiają się i znikają, pozostawiając kolejne miejsca, nie zaznaczywszy swej obecności. Sytuacja diametralnie zmienia się, gdy na ich drodze staje przystojny, nienagannie ubrany Robert - mieszkaniec Wenecji, który wraz z żoną (pojawiającą się w dalszej części książki) staje się przyczyną apogeum szczęścia ale i zguby Mary i Colina. Sam tytuł pozostaje rażącym dysonansem do nieopuszczającego mnie uczucia lęku, towarzyszącego mi podczas całej lektury McEwana. Z racjonalnego punktu widzenia, nie dzieje się nic nadzwyczajnego, jednak podświadomie wyczuwamy narastające ze strony na stronę, wyśmienicie budowane, napięcie. Bohaterowie zdają się wiedzieć, dokąd podążają, tak naprawdę co raz silniej plącząc sieć nieporozumień. Niektórzy mówią, że lęk różni się od strachu tym, jakoby ten pierwszy miał oscylować wokół czegoś niezdefiniowanego, w pewnej mierze nawet - podświadomego. Strach natomiast koncentruje się na tym, co określone, bo przecież boimy się CZEGOŚ. Warto sięgnąć po "Ukojenie" właśnie dla tego niewyjaśnionego uczucia lęku, które niesie ze sobą powieść!

Seryjne sympatie książkowe

Serie książkowe, trylogie, sagi święcą dziś na całym świecie ogromne, zupełnie niekłamane sukcesy. Amatorzy "pseudo-romantycznych" wampirów zachwycają się książkami Stephenie Meyer, potteromania jeszcze do niedawna stawała się moim udziałem, a sam Harry - jednym z filarów mojego dzieciństwa. Przyjemnie jest móc wrócić do dobrze znanych bohaterów, wykreowanych przez pisarza światów, które stopniowo stają się i naszym udziałem. Serie książkowe darzę szczególną sympatią ze względu na to, że uwielbiam książki na swój sposób "antropomorfizować", wychodzić gdzieś poza ramę przedmiotu, okładki, druku - a bardziej traktować je przez pryzmat postaci ukrytych na ich kartach. Wielotomowe wydawnictwa bywają bardzo różne, zdarzają się wspaniałe, intrygujące części pierwsze, żeby potem ich poziom mógł jedynie stopniowo spadać. Znam jednak i takie, które od początku do końca niezmiennie mnie urzekały. Obok serii współczesnych, o których nie chciałabym dziś opowiadać, bardziej postanowiłam skupić się na tych, które miałam okazję czytać dawniej, a które  do dzisiaj świetnie pamiętam. Jedną z nich, być może bardzo stereotypową w przypadku czytelnika rodzaju żeńskiego, jest dla mnie seria "Ani z Zielonego Wzgórza" L. M. Montgomery, co istotne - w jednym z pierwszych jej wydań, z cudownymi rysunkowymi okładkami, pożółkłymi kartami i cudownym zapachem starych, dotykanych setkami dłoni stronnic (zdjęcie wydawnictwa zamieszczam na początku akapitu). Powieść, początkowo wielokrotnie odrzucana przez wydawców (jak oni mogli nie zauważyć jak jest wspaniała?!),  liczy sobie dziewięć tomów. Stopniowo towarzyszymy Ani w kolejnych latach jej życia, od momentu, gdy pojawia się w domu Maryli i Mateusza, przez jej studia na uniwersytecie, pierwszą pracę, aż po czasy, kiedy sama jest już matką wyjątkowych, jak ona sama, dzieci. Zarys opowieści może wydawać się dosyć sztampowy, dla mnie, wówczas kilkunastoletniej, był naprawdę iście magiczny. Do dzisiaj pamiętam, jak bardzo angażowała mnie każda decyzja głównej bohaterki, każda trudność, która raz po raz się przed nią piętrzyła, a dodatkowo - jak można było nie kibicować Ani i Gilbertowi, nieśmiale przyznającym się do łączącego ich od dawna uczucia. Uczucia poprowadzonego w ich relacji bez zbędnego patosu, a wręcz z ogromną dawką zdrowego, dobrego humoru i niezywkłej mądrości.

Spoglądając ukradkiem na dzisiejszą pogodę za oknem, nie mogę nie wspomnieć o mojej kolejnej ukochanej serii książkowej z dzieciństwa, a mam tu na myśli skandynawski fenomen - "Muminki". Dziewięciotomowe dzieło (liczba dziewięć powtarza nam się już po raz drugi) fińskiej pisarki Tove Jansson czytałam po raz pierwszy właśnie zimą (zimy wprawdzie jeszcze na szczęście nie mamy, ale obraz za szybą może skutecznie wprowadzać w błąd) - Muminki czarowały od samego początku, atmosferą książek, pięknymi ilustracjami autorki, swoistą, bardzo szczególną aurą niesamowitości, która nieustannie im towarzyszyła. Były po trochu straszne, ale mimo wszystko przyjazne. Każda kolejna część zastawała je w innym, ważnym dla nich momencie (a to pewnego razu, gdy nad Doliną Muminków pojawiła się zagrażająca im kometa, a to podczas spotkania z trollami lub podczas rzeczonej zimy właśnie). Świetnie pamiętam przy tym również telewizyjną ekranizację serii - równie urzekającą, jak jej książkowy odpowiednik, choć nie angażującej wyobraźni w tak dużym stopniu. "Muminki" powinien przeczytać każdy, sam lub z własnymi dziećmi. Gwarantuję przemile spędzone wieczory z Włóczykijem, Panną Migotką czy opowieściami Taty Muminka. :) 

"Jeżycjadę" pani Małgosi Musierowicz wydawaną od 1977 r. znają z pewnością liczne pokolenia, kończąc na tych, którym dane jest sięgnąć po niedawno wydaną "McDusię", co niezaprzeczalnie daje niezbity dowód, że czas nie jest żadną przeszkodą dla tej wspaniałej, już aż dziewiętnastoczęściowej, polskiej serii. Akcja większości książek rozgrywa się w Poznaniu, autorka licznie odwołuje się do miejsc istniejących w mieście w rzeczywistości. Przed oczami czytelnika kreuje świat znakomitych, wyrazistych bohaterów, którzy w różnych konfiguracjach oraz relacjach (często zaskakujących) powracają w następujących po sobie częściach. Kolejne z nich poświęcone są jednej - głównej postaci, nie brakuje jednak bohaterów drugoplanowych, równie istotnych. Największym atutem "Jeżycjady" od zawsze była dla mnie jej "swojskość", sytuacje, opowieści i postaci, z którymi bez trudu udaje się utożsamić, a które przy tym pozytywnie angażują czytelnika w akcję powieści. Nie można wprost nie polubić nobliwego profesora Dmuchawca, pragmatycznej i zdroworozsądkowej Gabrysi czy romantycznej Idusi!

              Jestem ogromnie ciekawa, jakie są wasze ulubione książkowe trylogie i sagi, czy często udaje Wam się do nich powracać? Czy jakieś serie pochłaniają Waszą uwagę obecnie, a do jakich macie niezmienny sentyment? :) Których nie znosicie? Mój subiektywny wybór z pewnością jest niepełny o mnóstwo świetnych, wartych uwagi pozycji, mam jednak nadzieję, że zainspiruje Was do chwili zastanowienia nad własnymi książkowymi sympatiami :)

PS: Faktem, niezwykle wartym uwagi, pozostaje pytanie, na ile korzystne dla nas samych jest powracanie po latach do naszych ulubionych serii powieściowych, na co zwróciła mi dziś uwagę moja przyjaciółka (której przesyłam garść obiecanych całusów :) ). Czy "Muminki", które zachwycały dziesięcioletnią dziewczynkę, oczarują dwudziestoletnią kobietę? I nie chodzi mi tutaj bynajmniej o utratę sympatii do samej powieści, bo ona pozostanie z pewnością.... bardziej o to, czy przypadkowo sami siebie nie odrzemy z dawnej magii, która towarzyszyła nam podczas pierwszej lektury :)  Kwestię pozostawiam Wam do indywidualnego rozpatrzenia :) Dużo ciepła w ten mroźny dzień, Kochani!

Proces - Franz Kafka * * *

Witajcie, kochani! Obniżona częstotliwość mojej obecności na blogu nie pozostaje dłużej nieuzasadniona - coroczny początek roku akademickiego niezmiennie wiąże się z mocno okrojoną ilością czasu, którego ciągle zbyt mało, a co za tym (za kierunkiem) idzie - drastycznie wzrasta ilość książek, które przychodzi mi czytać wedle odgórnego zalecenia, a nie kierowana wyborem własnym. Od jakiegoś czasu powtarzam, że w moich polonistycznych studiach rozsmakowuję się co raz bardziej, w miarę ich trwania. Zdania nie zmieniam, choć bywają czytelnicze pozycje, które na długie tygodnie zatruwają mi życie. Tak było właśnie tym razem - "Proces" Kafki, europejskie dzieło naszpikowane miliardem możliwości interpretacyjnych, trawiłam z wyjątkowym oporem. Wraz z nieszczęsnym "Procesem" chciałabym jednocześnie rozpocząć  kolejny cykl, który w najbliższym czasie z pewnością zagości na blogu regularnie, a mianowicie: "(Nie)przymusowe klasyki" (niepotrzebne skreślić). Z pewnością znajdą się tacy, którzy za tak radykalną niechęć do Kafki jednoznacznie mnie zlinczują, postaram się jednak odważnie hołdować zasadzie "odbrązawiania wielkich" i nie twierdzić uparcie, że "Proces" wielkim dziełem jest, bo jest. Z pewnością drzemie w nim ogromny potencjał, geniusz Kafki daje o sobie znać w wielu momentach, jak choćby w samym naszkicowaniu postaci głównego, absurdalnego do szpiku kości bohatera - Józefa K. , everymana, człowieka uwikłanego w proces, którego nie powinno być, uznanym winnym - choć żadnej winy nie było. Wielkim atutem jest również atmosfera, która towarzyszy książce, podczas całego, długotrwałego w moim przypadku, procesu czytania. Nie polubiłam K., ani na moment nie wzbudził mojej sympatii, świetnie natomiast udawało mu się mnie zirytować lub zniechęcić - kolejny raz do siebie samego. Przeczytałam kiedyś, że jeżeli tekst kultury wzbudza w odbiorcy jakiekolwiek emocje - nawet te najbardziej negatywne, to już jest to dla niego ogromnym sukcesem. Wszystko jest bowiem lepsze od ambiwalencji. Panie Kafka, gratuluję! I szanuję, wbrew pozorom kawał Pana roboty, jednak - uprzejmie mówię: nie, dziękuję!

PS: Pamiętam Justynko o Twojej prośbie i obiecuję, że kolejna recenzja będzie dłuższa. Mimo wszystko, przyjemniej jest pisać o czymś, co wzbudziło bardziej pozytywne odczucia!

Drzewo morwowe - Tomasz Białkowski * * * *

Moje doświadczenie z polskim kryminałem nie jest zbyt obfite więc, co za tym idzie, niemałych trudności nastręcza mi jakakolwiek próba zestawiania "Drzewa morwowego" z czymkolwiek na tle współczesnego polskiego rynku książek kryminalnych. Recenzja toteż będzie nieco wyrwana z kontekstu, a być może przez to jeszcze bardziej subiektywna. Zachęcająca okładka nawiązująca do motywu przewodniego całej opowieści zmonopolizowała moją uwagę i niechybnie sprawiła, że przedłożyłam powieść pana Białkowskiego ponad inne z mojego obecnego stosiku pozycji do przeczytania. Zostaje tutaj oto zaserwowana czytelnikowi opowieść naszpikowana kontrowersyjnymi elementami fabuły, które zebrane w tak dużej ilości w jednym miejscu, dają stopniowo co raz silniejsze wrażenie "szycia historii grubymi nićmi". Znajdziemy tutaj bowiem zarówno księdza zrzucającego sutannę dla ukochanej kobiety, tajne historyczne bractwo, seksualne orgie, odniesienia biblijne, a to wszystko okraszone ogromną ilością drastycznych i krwawych szczegółów. Kiedy zaczynałam lekturę "Drzewa morwowego", przyznaję że moje nadzieje i oczekiwania były spore - historia zarysowywała się interesująco, bohater również niczego sobie - mężczyzna nieco zblazowany, irytujący, jednak skupiający uwagę. Co raz gorzej rzecz miała się w miarę czytania. Opowieść stopniowo bladła, niektóre rozwiązania wydawały się niemalże znajdowane na siłę, a bohaterowie raz po raz tracili wiarygodność. Całości nie uratowało nawet zakończenie, często będące przyjemną niespodzianką po nie dość wysublimowanej lekturze. Nie tym razem jednak... Dodaję 4 gwiazdki, gdyż mimo wszystko uważam, że Tomek Białkowski ma potencjał, a książkę warto znać (zważając choćby na ogromną ilość pozytywnych opinii dotyczących pozostałych dzieł tegoż autora, do których z pewnością wrócę). 

Trzymajcie się ciepło, nie chorujcie na jesienne przeziębienia (które mnie właśnie dopadło!) :) 

Kto dziś lubi biblioteki?

Witajcie! Poza nieco odmienionym wyglądem bloga, mam dzisiaj dla Was inny od wszystkich poprzednich post. Wciąż pozostajemy wokół książek, jednak tym razem nie będzie to tradycyjnie recenzja konkretnej pozycji, a mianowicie rzecz traktująca o bibliotekach. Otulająca cisza, co raz częściej przełamana dyskretnymi dźwiękami sączącymi się z włączonego radia, uśmiechające się do czytelników panie bibliotekarki oraz specyficzny "biblioteczny krajobraz"- złożony z dziesiątek starych regałów z ułożonymi na nich przeróżnej wielkości książkami - takie są obrazy, które pojawiają się w mojej głowie natychmiast, gdy myślę "biblioteka". Nie można przy tym pominąć specyficznego zapachu, którego nie da się przeoczyć - zapachu naftaliny, zmieszanej z wonią starego papieru czy farby drukarskiej. Od dziecka uwielbiałam biblioteki. Pamiętam starą bibliotekę, znajdującą się w moim mieście, która miała za siedzibę wiekową kamienicę o ciężkich, żeliwnych drzwiach, które wówczas z trudem udawało mi się otworzyć. Podczas pierwszych wizyt w tym miejscu, najczęściej towarzyszyłam mojej siostrze, to właśnie ona pomagała mi wybierać książki, kiedy mój gust czytelniczy nie był jeszcze  zbyt konkretnie określony. To wówczas pochłaniałam pierwsze oprawione w przeźroczyste folie i przewiązywane sznureczkiem "Muminki", "Opowieści z Narni" , czy moje ukochane "Słoneczko" (czy ktoś z Was zna tę opowieść?). Z czasem biblioteka przeniosła się do nowego budynku, w jakiś czas później pojawiły się karty elektroniczne, które zastąpiły zwykłe papierowe, podbijane podczas każdego wypożyczenia, a ja sama stałam się starsza. Do dzisiaj biblioteki to dla mnie bardzo szczególne miejsca, niezawodnie poprawiają moje samopoczucie, odprężają podczas nieśpiesznych spacerów pomiędzy półkami, koją. Nie zbyt wiele tych personifikacji? Może to wszystko byłoby powiedziane nieco na wyrost, ale naprawdę nie mogłabym żyć bez bibliotek! A czy wy lubicie biblioteki? Czy wolicie książki wypożyczać czy kupować?  

Życzę udanego weekendu, z dobrą książką, a może i wizytą w pobliskiej bibliotece? :)

Bezpieczna przystań - Nicholas Sparks * * * * *

Kiedyś jedna z moich wykładowczyń z błyskiem w oku powiedziała, że zamierza wbrew krytykom przeczytać wszystkie książki Nicholasa Sparksa, żeby na własnej skórze przekonać się, skąd biorą się te znakomite filmy ze świetną obsadą, kręcone na podstawie jego powieści. Dla mnie fenomenem okazał się być faktem, że przede mną "Bezpieczną przystań" przeczytała moja mama, a poźniej babcia, dopiero potem przyszła kolej na mnie. Co więcej - każda z nich była książką oczarowana! Babcię musiałam nawet usilnie prosić, by nie zdradzała mi zakończenia. Nie było to moje pierwsze spotkanie ze Sparksem, wcześniej czytałam między innymi "Jesienną miłość", czy "Pamiętnik" (w obu przypadkach filmy robiły na mnie większe wrażenie niż powieści, inaczej było już np. w przypadku "Ślubu" - bardzo miło wspominam tę książkę). "Bezpieczna przystań" okazała się czymś z goła zupełnie innym, choć jednak wciąż wyraziście naznaczonym "sparksowską manierą". Zupełnie szczerze muszę przyznać sama przed sobą, że książkę czytało mi się rewelacyjnie, lekko, wciąż jeszcze wakacyjnie. Bohaterowie może czarno-biali, jednak mimo wszystko wiarygodni, czarująca dawka czułości, charakterystyczna dla ulubionego pisarza pań, a do tego całkiem sprawnie poprowadzony wątek para kryminalny i zaskakujące zaskoczenie. Czego więcej trzeba komuś szukającemu wytchnienia przy niezobowiązującej lekturze? Po wstępnym zarysowaniu pary głównych bohaterów - posiniaczonej przez życie (i męża) Katie i ujmującego Alexa, wdowca, ojca dwójki dzieci, stopniowo poznajemy dramatyczną przeszłość obojga, podświadomie co raz bardziej im kibicując. Z czasem na scenie pojawiają się co raz bardziej zintensyfikowane komplikacje, ktoś wydawałoby się dobrze znany bohaterce okazuje się być kluczowym dla całej historii. Dobrze już... więcej nie zdradzę! Zachęcam do wciągającej, może nie najwyższych lotów, ale naprawdę przyjemnej lektury w jesienne, długie wieczory przy kubku aromatycznej herbaty (w czarnej filiżance rzecz jasna) ... :)

Smażone, zielone pomidory - Fannie Flagg * * * * *

Nie mam pojęcia jak to możliwe, że czytam tę książkę dopiero teraz! Choć przecież od tak dawna była na mojej bliżej niesprecyzowanej liście ogromu pozycji do przeczytania. To jednak już teraz nieistotne, dużo ważniejsze, aby w tym miejscu napisać o tym, jaka to wspaniała, ciepła powieść. Ubrana w liczne retrospekcje, naszpikowana przezabawnymi anegdotkami historia mieszkańców małego miasteczka w Alabamie lat 30 ubiegłego wieku. Początkowo czytelnika może zniechęcać mnogość pojawiających się co rusz nowych bohaterów, z czasem jednak bliżej śledzimy życie tylko kilkorga z nich, razem z nimi zaśmiewając się do łez i czując na karku ciarki wzruszenia. Nie znajdziemy tutaj rozbuchanego patosu, nadmiernej elegancji - bardziej życzliwość i prostoduszne rady, które nagle zaczną nam się wydawać najskuteczniejsze. Moją ulubioną bohaterką zdecydowanie została pani Evelyn - zakompleksiona, korpulentna pani domu, zupełnie nieakceptująca sama siebie. Kiedy jednak poznaje uroczą starszą panią Theadgoode, która okazuje jej więcej ciepła i zrozumienia niż rodzona matka, zaczyna stopniowo odmieniać swoje życie i realizować marzenia. Więcej nie zdradzę, żeby nawet minimalnie nie psuć przyjemności płynącej z czytania tej cudownej książki. Na jednym z forów poświęconych książkom przeczytałam, że pewna kobieta czytając "Smażone, zielone pomidory", czuła się jakby odwiedzała swoich dawno niewidzianych dobrych przyjaciół i te słowa chyba najtrafniej oddają również mój stosunek do tej książki. Aż ma się ochotę znaleźć sympatyczną, przyjazną knajpkę, w której ktoś zaserwuje nam talerz pysznych zielonych pomidorów, obsmażanych w boczku i mące... :)

PS. W najbliższym czasie zamierzam również obejrzeć filmową adaptację "Pomidorów", w związku z tym, że również cieszy się wyśmienitymi recenzjami więc być może nie zepsuje pierwowzoru.

Bóg, kasa i rock'n'roll - Szymon Hołownia & Marcin Prokop * * * * * *

Premierowo na tym blogu przyznaję dzisiaj pierwsze 6 gwiazdek, moi drodzy! A zdecydowanie jest za co, panowie Prokop i Hołownia zafundowali mi kilka wspaniałych wieczorów iście erudycyjnej rozrywki, w ramach domorosłej filozofii, przeplatanej bogato teologią. Znany telewizyjny duet postanowił spotkać się na kartach książki i w obszernym wywiadzie-rzece podyskutować wcale kulturalnie i błyskotliwie na tematy związane z Bogiem, Kościołem, pieniędzmi czy popkulturą. Konfrontacja dwóch młodych mężczyzn o diametralnie różnych światopoglądach okazała się strzałem w dziesiątkę. Nie ma tutaj "przekrzykiwania", złośliwości, czy usilnego wtłaczania rozmówcy własnych racji, jest za to fascynująca walka na argumenty, uważność na słowa partnera oraz naprawdę ciekawie stawiane pytania. Szymon Hołownia - dziennikarz religijny, dyrektor programowy stacji Religia.tv, podejmujący dwukrotnie próbę zostania zakonnikiem, człowiek o bardzo silnych przekonaniach. Z drugiej strony - Marcin Prokop, prowadzący w telewizji śniadaniowej, niegdyś dziennikarz radiowy, z wykształcenia ekonomista, namiętny fan muzyki Morrisona, który nie jest sobie w stanie wyobrazić, że po śmierci może być coś jeszcze. W posłowiu wprawdzie Szymon przyznaje, że gdy broni swojego zdania, często traci z oczu człowieka, zaczyna wymachiwać rękami oraz za wszelką cenę dowiodzić swojej jedynej i właściwej prawdy - nie rzuca się to jednak w oczy, a przynajmniej nie powoduje w czytelniku irytacji. Rozmowa jest równoprawna, rozdziały na przemian przeplatają się, zaznaczając "działki" tematyczne każdego z panów. Mówią o swoich wątpliwościach, o słabości która nie pozwala wielu rzeczy pojąć lub choćby zaakceptować, dyskutują o współczesnym wpływie idoli na człowieka, albo pytają skąd wiemy że Jezus nie był Afroamerykaninem? Te i inne, jeszcze bardziej intersujące kwestie znajdziemy w tej świetnej, moim zdaniem, publikacji, którą polecę każdemu szukającemu nie tylko wysmakowanej rozrywki, ale również przyjemnej inspiracji do własnych rozmyślań.

Łóżko - J.L. Wiśniewski * * *

Muszę przyznać, że dawno nie czułam się tak zmęczona i zniechęcona czytaniem jakiejś książki, jak tym razem. Zbiór opowiadań pana Wiśniewskiego pożyczyłam od przyjaciółki w ubiegłym tygodniu, ciekawa opowiadań autora "Samotności w sieci" (która moim zdaniem była całkiem w porządku, nie powalająca może, ale przyzwoita). Mocno mnie owa ciekawość zawiodła, oprócz licznych i bezpardonowych autoplagiatów (w opowieściach pojawiają się niemal kliszowe motywy, czy wypowiedzi bohaterów, słowa które wcześniej powiedział już ktoś inny), papierowych bohaterek (z których większość boryka się z niemal identycznymi problemami), piekielnie irytowała mnie ogromna ilość pseudo-snobistycznych szczegółów. To wszystko, gdyby zebrać w całość, powodowało niechybnie, że opisywane przez autora historie stawały się sztuczne i zupełnie nierzeczywiste. Janusz Leon Wiśniewski od lat kreuje się na wybitnego znawcę kobiet, ich pragnień, najbardziej ukrywanych namiętności, czytając jednak jego książkę, miałam nieodparte wrażenie, jakby mówił wciąż o jednym i tym samym, wciąż tymi samymi pięknymi, wyświechtanymi frazesami, inkrustowanymi nazwami substancji chemicznych i łacińskimi nazwami elementów kobiecego ciała. Trudno mi polecić tą pozycję komukolwiek (choć rzesza wiernych fanek pana Wiśniewskiego jest ogromna), niektóre z opowiadań bez wątpienia stanowiłyby nieprzeciętną kanwę na całkiem udaną historię, w tym przypadku były to jednak w większości pomysły spalone. Szkoda, Panie Leonie, wielka szkoda.

Mokradełko-Katarzyna Surmiak-Domańska * * * * * *

Pierwszy raz o Halszce Opfer przeczytałam w jednym z wywiadów Szymona Hołowni, opublikowanym w "Ludziach na walizkach" (fenomenalnych z resztą). Pamiętam doskonale, jak mocno wstrząsnęła mną wtedy rozmowa z dorosłą dziś kobietą, ukrywającą się pod pseudonimem dla dobra swojej rodziny, w dzieciństwie molestowanej przez ojca. Na rynku ukazała się również książka autorstwa samej Halszki ("Kato-tata. Niepamiętnik"), w której bez ogródek i bez upiększeń opisała swoje wspomnienia z czasu, który do teraz gorzko odbija się na całym jej życiu. W trakcie czytania "Mokradełka", które zasadniczo nawiązuje do "Kato-taty", próbowałam przebrnąć przez tę paraliżującą lekturę. Nie zdołałam, przemykałam wzrokiem po kolejnych akapitach, robiłam przerwy i zmagałam się z nasilającym się odruchem wymiotnym. Dokładnie tak. Na jednym z forów internetowych przeczytałam, że książka Opfer jest książką, która nie daje komfortu. Cała ta historia - odziera słuchacza, każdego kto się z nią zetknie, z jakiegokolwiek poczucia spokoju. Wpija się słowami w umysł i nie puszcza. "Mokradełko" stanowi mistrzowski reportażowy zapis - spojrzenie na Halszkę Opfer oczami osób z jej najbliższego otoczenia, poczynając od matki (najistotniejszej postaci całego reportażu), aż po lekarkę  pisarki. Czytelnikowi zostaje zaserwowane niezwykle szerokie spectrum spostrzeżeń i opinii, często niezwykle skrajnych - i tylko od niego zależeć będzie, jakie wnioski wyciągnie i jak ostatecznie oceni Halszkę. Niezwykle dyskretna osoba reporterki, która aktywnie uczestniczy w całej historii, ukazując najbardziej zawiłe niuanse relacji Opfer z mężem, matką, szwagierką, staje się fenomenalnym towarzyszem naszych rozmyślań (do których ta książka wręcz zmusza), nie narzucając nam nawet cienia swego zdania. Czy Halszka rzeczywiście jest taką ofiarą, jakiej obraz odmaluje przed nami telewizja, wywiady, a nawet sama książka? Czy kobieta pewna siebie, wyzywająco ubrana, rozgadana może być w swojej historii wiarygodna? I czy, przede wszystkim, istnieją jakieś uniwersalne wyznaczniki bycia prawdziwą ofiarą? Najciekawiej zarysowaną postacią bez wątpienia pozostaje matka głównej bohaterki, kobieta której dziś wielu zarzuca zamykanie oczu, na to co działo się tuż obok niej. Ona sama, gdy po długich i żmudnych staraniach pani Kasi udaje się w końcu z nią porozmawiać (mimo że rozmów wcześniej było wiele - lub raczej serii słownych uników), wydaje się myśleć diametralnie inaczej, niż ludzie wokół niej. "Mokradełko" bez wątpienia nie jest lekturą najłatwiejszą, mimo wszystko niezaprzeczalnie wartą uwagi, nie tylko amatorów reportaży. Podczas czytania niezmiennie  towarzyszyło mi uczucie bezsilności przeplatane jedynie silniejszym zdziwieniem. Z trudem jestem w stanie zrozumieć Halszkę, nie pojmuję zachowania jej matki, nie wiem, czym kierują się w swoich sądach sąsiedzi... I nagle... wszystko staje się jasne.

Chas Newkey-Burden - Adele (dziewczyna, która rozkochała w sobie świat) * * * * *

Z Adele po raz pierwszy spokałam się dobrych kilka lat temu, słuchając jej pierwszej płyty, co prawda z lekkim opóźnieniem, w kilka miesięcy po tym jak pojawiła się na rynku. Mimo wszystko jednak, z czystym sumieniem mogę powiedzieć, że jestem fanką panny Adkins od dawna. Po przeczytaniu jej biografii, która wpadła mi w ręce zupełnie przypadkiem - moja miłość tylko się pogłębiła. Książka sama w sobie nie jest być może najbardziej kunsztowną biografią, jaką przyszło mi czytać, z pewnością natomiast przysparza artystce sympatii czytelników. Poznajemy Adele jako zupełnie zwyczajną dziewczynę z sąsiedztwa, pasjonującą się kolejnymi odcinkami amerykańskich seriali i kibicującą uczestnikom American Idol czy X-Factor. Młodą kobietę bardzo związaną ze swoją mamą, przyjaciółmi, lubiącą wypady do londyńskich klubów i czasem topiącą smutki w kolejnych drinkach. Przy tym wszystkim, Adele lubi siebie, lubi swoje przywary, lubi również swoją tuszę (za którą bywa krytykowana), dzięki czemu uczy młode kobiety, że więcej radochy niż idealna sylwetka, przysparzają spotkania ze znajomymi oraz inspirujący ludzie wokół. Oprócz tego w kolejnych rozdziałach książki omówione zostają obie płyty artystki, razem z krótkimi opisami poszczególnych utworów. Natkniemy się również na mnóstwo cytowanych pochwał, które popłynęły z ust wielu artystów, często bardzo odległych w swojej twórczości od pop-soulu (jak najczęściej określa się ten rodzaj muzyki) prezentowanej przez Adele. Każdemu, kto szaleje za tą dziewczyną z Londynu, o niebywałym poczuciu humoru, przeczytanie tej książki z pewnością sprawi niemałą przyjemność. Wydaje się być również zachęcającą lekturą, dla osób które dotąd nie miały okazji posłuchać "One and only" czy "Turning tables" w brawurowym wykonaniu Angielki. Jedno jest pewne - Adele jest znakiem swoich czasów, znakiem obok którego nie można przejść obojętnie - rekordzistką płytową - której biografię, tę lub inną (a pewnie pojawi się ich jeszcze bardzo wiele) - koniecznie trzeba przeczytać! :)

PS. Każdemu, kto dotąd nie miał okazji obejrzeć koncertu Adele w Royal Albert Hall - polecam bardziej niż cokolwiek innego. To TRZEBA zobaczyć! (całość podzielona na części jest dostępna m.in. na youtube).

Liza Marklund - Studio Sex * * *

Bądźmy szczerzy - pani Marklund mocno mnie rozczarowała. Po świetnym "Zamachowcu", którego przeczytałam z przyjemnością i rozpisywałam się tutaj o nim niemal w samych superlatywach, przyszedł czas na "Studio Sex", które miałam zamiar przeczytać z równym uznaniem. Opowieść ma swój olbrzymi potencjał, jest ciekawa historia, z odrobiną pikanterii, gdyż główną bohaterką jest dziewiętnastolatka pracująca w klubie porno. Całość przeplatana zostaje wątkiem politycznym (w moim przekonaniu nazbyt uwypuklonym i pogmatwanym, zmuszającym czytelnika do nadludzkich wysiłków poskładania wszystkich informacji w jedną sensowną całość), który w znaczący sposób przyćmiewa to, co dla mnie było najbardziej interesujące. Ponownie - dosyć dogłębnie mamy okazję śledzić pracę redakcji gazety, której dziennikarze okazują się bardziej wytrawnymi analitykami, niż sama policja. Annika Bengtzon, którą darzyłam olbrzymią sympatią (i właściwie to się nie zmieniło, choć zostało niebagatelnie nadwyrężone), otrzymuje od autorki w tej części cyklu  gamę nieznanych dotąd cech charakteru, które nie są już tak spójne i autentyczne, jak w poprzedniej części. Czasem brak jej błyskotliwości, za którą ją pokochałam, nie wspominając o zakończeniu książki, które dla mnie jest największym mankamentem. Nie psując frajdy przyszłym czytelnikom, którzy sięgną po ten kryminał, nie będę się rozpisywała o jego szczegółach, jednak wydaje się ono kompletnie niewiarygodne i mocno naciągane, gdyby wziąć pod uwagę całą fabułę. Warto wspomnieć, że już na początku książki dowiadujemy się, że wydarzenia rozgrywają się na siedem lat przez akcją "Zamachowca" - poniekąd jest to więc lektura niechronologiczna (zgodna jednak z kolejnością wydań). Poznajemy więc początki kariery głównej bohaterki, jak również jej wczesne relacje z kolegami z redakcji, które będą w mniejszym lub większym stopniu ewoluować. Pisząc tę niepochlebną recenzję, stwierdzam że układanie tych pozytywnych idzie mi o niebo lepiej i przynosi ogromną przyjemność. Na tym więc zakończę, licząc na to że kolejny kryminał Marklund "Raj", po który jednak sięgnęłam, nie okaże się kolejnym nieoczekiwanym rozczarowaniem.

Liza Marklund - Zamachowiec * * * * * *

Po czym poznajecie, że książka jest wyjątkowo dobra? Ja sama zastanawiałam się nad tym już wielokrotnie, bo choć wiadomo, że jest to odczucie czysto subiektywne, moją głowę zaprzątało pytanie, co konkretnie pozwala mi kończyć powieść z miłym uczuciem satysfakcji. Wnioski? Bywa, że czytam książkę, często z powodu nawarstwienia innych obowiązków rozciąga się to w czasie do kilku dni, i w pewnym momencie zaczynam wracać do niej, już nie jak do przedmiotu, nawet nie jak do źródła przyjemnie spędzanego czasu - ale jak do osoby. Podświadomie zaczynam utożsamiać głównego bohatera książki z samą książką i nie myślę już "Zamachowiec" ale Annika Bengtzon :) "Rany, muszę znaleźć choćby chwilę i dowiedzieć się jaki był kolejny krok Anniki!". Znacie to uczucie? To samo towarzyszyło mi podczas siedmiu tomów Harry'ego Pottera, czy podczas czytania "Opowieści z Narnii" w dzieciństwie. I gdy się nad tym zastanawiam - myślę, że to jedno z najcudowniejszych znanych mi uczuć, gdy książka, autor, narrator mówią do mnie jak druga osoba, angażują mnie i układają się w realny fragment mojej rzeczywistości. Nie mogłam oszczędzić sobie tego wstępu, przechodząc do napisania o "Zamachowcu". Kiedy przeczytałam, że Liza Marklund zrewolucjonizowała szwedzką powieść policyjną - nie dowierzałam. Co gorsza, w momencie gdy dowiedziałam się że debiutowała w latach 90. ubiegłego wieku, myślałam: "Jak to możliwe, że nigdy wcześniej o niej nie słyszałam?!". Być może świadczy to o mojej, wciąż rozległej, czytelniczej niekompetencji (tyle jest jeszcze rzeczy do przeczytania!!!), jednak naprawdę warto było - dla tych kilku dni spędzonych z Anniką, próbując dowiedzieć się, kto stoi za zamachem na Stadion Olimpijski w Sztokholmie. Taka też jest  kanwa kryminału - choć zdecydowanie nie jest to kryminał w klasycznym tego słowa znaczeniu. Równie istotne jak pojmanie zamachowca, jest tutaj prywatne życie bohaterów (momentami pokusiłabym się o stwierdzenie, że nawet bardziej angażujące czytelnika). Annika Bengtzon roztacza swój urok i mnie urzekła doszczętnie - szalenie bystra, inteligentna, zapalona dziennikarka, która uwielbia swoją pracę, ale jednocześnie kobieta tak wspaniale nieidealna, czasem dająca się ponieść emocjom, egoistyczna, czy bywająca zwyczajnie, ludzko słaba. Istotnym wątkiem pozostaje łączenie przez nią roli żony i matki oraz prasowej dziennikarki - zdecydowanie nie jest to więc neurotyczny inspektor cierpiący na bezsenność, ale kobieta z krwi i kości. Co więcej, cała akcja powieści toczy się zupełnie bez relacji ze strony policji, która byłaby serwowana czytelnikowi. Wszystkie wydarzenia śledzimy oczami dziennikarzy, pracujących w jednej ze szwedzkich gazet i niestrudzenie zbierających nowe informacje do kolejnego wydania. 

Już nie mogę się doczekać, kiedy na dobre dobiorę się do kolejnej powieści Marklund, która czeka na mnie od kilku dni - a mianowicie "Studio Sex". Polecam po stokroć! Nie można nie polubić Anniki B. :)

Olga Tokarczuk - Moment niedźwiedzia * * * * *

Zygmunt Husserl powiedział, że poszukiwanie pewności jest konstytutywną cechą Zachodu. A potem Olga Tokarczuk napisała "Moment niedźwiedzia" i Zachód nie miał już nic do gadania (przynajmniej dla tych, którzy odkryli tę książkę). Ten zbiór felietonów, krótkich anegdot, domorosłych (a może wcale nie?), filozofii zmusza nawet najbardziej opornego czytelnika do myślenia A bardziej - prze-myślenia tego, co dawno już zostało wymyślone, zaakceptowane i uznane za status quo. Wszystko zaczyna się od intrygującej zabawy autorki w tworzenie "heterotopii", a więc alternatywnych rzeczywistości rządzących się nowymi, uniwersalnymi dla siebie samych prawami. Czy rodzinę rzeczywiście mogą tworzyć jedynie więzy krwi, a alternatywne źródła energii są zbyt drogie, aby wciąż w ogromnej większości musiały być zastępowane przez ropę naftową? A gdyby tak przewrócić cały stworzony dotychczas przez człowieka świat do góry nogami i spróbować z różnych elementów, a i korzystając z naszej gromadzonej wiedzy, posklejać coś zupełnie nowego? "Moment niedźwiedzia", poza tym że niezwykle, wręcz niebywale inspirujący i łechczący wyobraźnię, w moim mniemaniu jest niemalże osobowym "propagatorem" tolerancji, bardzo szeroko, niektórzy uznają - skrajnie pojętej. Tokarczuk przytacza na przykład film "Gra pozorów", wysuwając w swoich rozważaniach na pierwszy plan bohatera tego obrazu - mężczyznę, który zakochuje się w kobiecie. Jest pewien swoich uczuć, jednakże po pewnym czasie, okazuje się że jego wybranka - kobieta, jest tak naprawdę mężczyzną. Kim wobec tego jest nasz bohater - homoseksualistą czy też przedstawicielem orientacji hetero? I czy właściwie ma to jakiekolwiek znaczenie - skoro przecież po prostu się zakochał, w tym/tej, którego/którą poznał?  Filozofie z pogranicza nurtów gender-queerowych nie są tutaj namolne, nie próbują też na siłę wtłaczać nam do głów jakichkolwiek skonkretyzowanych poglądów - taki był przecież anty-cel tej książki. Zbiór kończy zestawienie krótkich anegdot, będących obrazkami zapamiętanymi z podróży, które odbywała pani Olga. Nie można nie docenić jej lekkiego poczucia humoru, erudycji i olbrzymiego dystansu do wielu spraw, niejednokrotnie u wielu innych budzących kontrowersje. Baczny obserwator patrzy, uczy się przez to patrzenie i próbuje znajdować w każdej z tych obserwacji coś dla siebie. Nie ocenia, nie krytykuje, a jedynie się przygląda. I myśli. Myśli przede wszystkim!

Tasse Noir

Tasse Noir  a więc Czarna Filiżanka. Tasse Noir - a więc blog o książkach i dla książek. Moje własne miejsce w sieci, w którym nie mogłam zjawić się sama. Musiałam uwić sobie tutaj gniazdko wraz z całą biblioteką, którą będę chciała się z Wami dzielić. Zapraszam do pisania, dyskutowania, polemizowania - tego wszystkiego przecież dostarcza nam to, co czytamy :) Czujcie się tutaj jak u siebie, ze mną, przy czarnej filiżance pełnej pachnącej kawy, aromatycznej herbaty, kojącej, gorącej czekolady...


Witajcie w Tasse Noir!  


Istotną sprawą pozostaje jeszcze krótka legenda, objaśniająca niewielkie gwiazdki, które będą  pojawiały się każdorazowo przy tytułach książek:

* * * * * * - wyśmienita !!!
* * * * * -  bardzo dobra
* * * * - dobra
* * * - przeciętna
* * - kiepska
* - beznadziejna (choć nie sądzę, aby taka kiedykolwiek się tu pojawiła, wyznaję bowiem zasadę że jeśli już ktoś poświęcił swój czas, myśli i wyraził chęć napisania czegoś, to nie ma szansy aby było to po prostu beznadziejne;)).

Camilla Lackberg - Kaznodzieja * * * * *

Idąc za wakacyjnym (to nie sic! kochani - Euro rozdaje studentom przywileje w postaci przyspieszonych wakacji) "kryminałowym ciosem" postanowiłam sięgnąć po jedną z powieści Camilli Lackberg, do której zabierałam się już od dawna. Zanim to zrobiłam, zupełnie przypadkowo wpadł mi w ręce wywiad, którego szwedzka autorka udzieliła "Wysokim Obcasom", gdzie nieco przekornie przekonywała, że nigdy nie płacze nad swoimi bohaterami, a gdy uda jej się wymyślić coś szczególnie smutnego, czy krwawego, odczuwa wręcz przyjemność. Sama pisarka od początku wydała mi się interesująca - z wykształcenia ekonomistka, urodzona we Fjallbace, gdzie też osadza akcje swoich powieści. Kurs pisania kryminałów otrzymała od rodziny w prezencie gwiazdkowym :) Trzeba przynać - niezwykle trafionym. Książka została wydana nakładem, bijącej rekordy popularności, "Czarnej serii" i zanim jeszcze zdołałam ją otworzyć, z okładki już krzyczały do mnie zapewnienia, że oto mam przed sobą dzieło na miarę trylogii "Millenium" Larssona. Nie dając się uwieść, brnęłam konsekwentnie przez kolejne strony opowieści, próbując stopniowo klasyfikować w głowie bohaterów, których mamy tu całkiem sporą ilość (przyczyną moich trudności może być również to, że przygodę z Lackberg zaczęłam od drugiej części jej serii z komisarzem Patrickiem Hedstormem w roli głównej*). Akcja rozwija się powoli, wydarzenia bieżące, przeplatają się ze wspomnieniami ofiar morderstw sprzed kilkudziesięciu lat, a my stopniowo poznajemy arkana skomplikowanych rodzinnych relacji osób zamieszanych w morderstwo, jak również szczegóły pywatnego życia policjantów pracujących w komisariacie we Fjallbace. Amatorzy specficznego klimatu mrocznej i deszczowej Szwecji osnutej cieniem okrutnego mordu, będą mogli czuć się nieco zawiedzeni, nie jest to bowiem główny atut "Kaznodziei", co jednak w niczym mu nie ujmuje. Świetne prowadzenie części fabularnej, jak również stopniowe rozwijanie wątku kryminalnego nie wciąga być może od pierwszej strony, z czasem jednak angażuje czytelnika co raz bardziej, żeby w końcu dostarczyć mu niemałej satysfkacji za sprawą zakończenia, które z pewnością można uznać za udane. Wyraziści bohaterowie, swobodne dialogi i równie, jak główny wątek, interesujące scenki rodzajowe to niewątpliwe plusy książki. Wszystkim fanom kryminałów polecam z czystym sumieniem, uprzedzając, że warto wysilić się na cierpliwość podczas czytania kilkudziesięciu pierwszych stron, żeby dotrzeć do samego końca i dowiedzieć się, tym razem bardziej, dlaczego zabił, niż kto zabił, co w tym przypadku okazuje się daleko bardziej intrygujące!

* pierwsza część cyklu "Księżniczka z lodu" ukazała się w 2009 r. (przyp.red.)